dr Jan Lorenz
adiunkt, Zakład Teorii i Metodologii
Pokój: 2.29/2.46
Telefon: 61 829 13 81
E-mail: jan.lorenz@amu.edu.pl
Dyżury:
poniedziałek 14:00-15:00
wtorek 11:00-12:30
Pierwszym z nich jest styk technologii, religii i etyki, szczególnie w odniesieniu do robotów i sztucznej inteligencji. Interesuje mnie, w jaki sposób zjawiska te przekształcają nasze rozumienie sprawczości, podmiotowości i odpowiedzialności moralnej. Moje dociekania łączą etnograficzne badania terenowe z krytyczną analizą doktryn i myśli religijnej — zarówno historycznej, jak i współczesnej. Analizuję również materialne, ikonograficzne i performatywne środki, za pomocą których nadludzka lub nie-ludzka obecność i sprawczość są manifestowane, doświadczane i wykorzystywane. Istotne miejsce w moich badaniach zajmuje problem przemiany człowieka i wizje ludzkiej przyszłości, co nieodzownie rozszerza pole mojej refleksji na ruchy transhumanistyczne i techno-eschatologiczne. Przykładowym studium przypadku w moich długofalowych badaniach jest Mindar, robot-bodhisattwa w buddyjskiej świątyni w Kioto.
Drugi obszar moich badań dotyczy środków i form ludzkiej transformacji i samo-kształtowania, którym przyglądałem się głównie przez pryzmat konwersji religijnej i „ruchów odrodzenia”. Szczególną uwagę poświęcam transformacji poprzez praktyki religijne i przyswajanie wiedzy, a także przemianom pokrewieństwa i poczucia przynależności. Ponadto, w wieloletnich badaniach konwersji na judaizm w Polsce analizowałem m.in. rolę pokrewieństwa oraz wymogów etyczno-prawnych i niepisanych norm społecznych.
Po trzecie, interesuje mnie użycie mediów sensorycznych jako narzędzi badawczych, pedagogicznych i służących społecznemu zaangażowaniu. Jestem autorem i współautorem filmów etnograficznych oraz instalacji audiowizualnych. Oprócz wykorzystywania filmu, rejestracji dźwięku i fotografii w pracy terenowej, zajmowałem się również badaniem i opisywaniem ewokacji sensorycznej w sztuce mediów, szczególnie w odniesieniu do niepełnosprawności percepcyjnej. Mój najnowszy wkład teoretyczny w tej dziedzinie to publikacja na temat roli teorii filmu w konceptualizacji i realizacji dokumentów etnograficznych.
Jestem zainteresowany promowaniem prac dyplomowych oraz wspieraniem projektów badawczych w następujących obszarach:- religia, etyka, technologia (szczególnie roboty i sztuczna inteligencja)
- samo-kształtowanie i podmiotowość
- antropologia zmysłów i materialności
- antropologia wizualna i sztuka współczesna
Publikacje
Lorenz, J. (2025) Film Theory and Ethnographic Filmmaking. W: P. Vannini (red.) The Routledge International Handbook of Ethnographic Film and Video (s. 52-61). Abingdon, Oxon: Routledge.
Goldstein, P., & Lorenz, J. (2025). Active (Citizen) – Can Anyone Be an Activist? W: M. Le Calvé, P. Beck, & R. Stock (Eds.), Drift. Sink. Emerge. Repeat. Diffracting the Critical through Multimodal Submersion: A Catalogue to the STS HUB 2025 Exhibition. https://doi.org/10.21428/b49345f3.8775d7ad
Lorenz, J. (2025), Consequential relatives: religious transformation and kinship in Polish conversions to Judaism. Journal of the Royal Anthropological Institute. https://doi.org/10.1111/1467-9655.14307
Lorenz, J. (2025). Metafizyczna obecność i pustka mechanicznego ciała. Android Kannon w świątyni rinzai zen. Przegląd Religioznawczy, 295 (1), 77-96.
Lorenz, J. (2023). Kenkyū happyō. Kyūdai Tamaya Shōbei Kōenkai no Kaihō, 17, 17-18.
Lorenz, J. (2021). Tactics of Transformation: Self-formation and the Multiplicity of Authority in Polish Conversions to Judaism. W: M. Clarke, E. Morgan (red.) Rules and Ethics: Global perspectives from anthropology and history (s. 169-189). Manchester: Manchester University Press.
Lorenz, J. (2021). „The sound exists only in your own body”. Sensory approximation of visual and aural impairment in media art projects. Visual Anthropology , 34 (1), 35-53.
Lorenz, J. (2021). Being and Becoming. Polish Conversions to Judaism and the Dynamics of Affiliation. W: F. Guesnet, A. Polonsky, A. Rapoport-Albert & M. Wodziński (red.) Polin: Studies in Polish Jewry Vol. 33: Jewish Religious Life in Poland since 1750 (s. 425-437), Liverpool: Liverpool University Press.
Lorenz, J. (2018). Belief. W: J. Jackson (red.) Oxford Bibliographies in Anthropology. New York: Oxford University Press. DOI: 10.1093/OBO/9780199766567-0190
Lorenz, J. (2016). Polish newcomers to Jewishness: A reflection in the wake of the revival. W: N. Fisher, T. Parfitt (red.) Becoming Jewish: New Jews and Emerging Jewish Communities in a Globalized World (s. 167-184). Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing.
Lorenz, J. (2016). Shades of closeness. Ontologies of belonging and becoming in a contemporary Jewish Community in Poland. W: M. Diemling, L. Ray (red.) Boundaries, Identity and Belonging in Modern Judaism (s. 63–75). Abingdon, Oxon: Routledge.
Lorenz, J. (2015). Counting as one. Moral encounters and criteria of affinity in Polish Jewish congregation. HAU: Journal of Ethnographic Theory 5(2), 51-81.
Lorenz J. (2011). Życie w miejscu śmierci. Muzeum/Obóz Stutthof w świetle doświadczenia I percepcji jego współczesnych mieszkańców. In Sztutowo czy Stutthof. W: Ł. Banaszek, M. Wosińska (red.) Oswajanie krajobrazu kulturowego (s. 173–187). Sztutowo: Muzeum Stutthof w Sztutowie.
Lorenz, J. (2007). Blizny od gwoździ. Haitański zombie jako idiom kulturowy i metafora traumy. Kultura i Społeczeństwo 51(4), 101–117.
Filmy etnograficzne
Lorenz, J. (2023). Typhoon season. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
Goldstein, P. & Lorenz, J. (2019). Active (citizen). Zentrum für Osteuropa- und internationale Studien.
- Nagroda główna w kategorii “Best Short Documentary”, Capital Filmmakers Festival 2021
- Nagroda w kategorii “Best Environmental Film”, Jahorina Film Festival 2021
- Nagroda specjalna, Green Montenegro International Film Festival 2021
Lorenz, J. (2013). Passage. Granada Centre for Visual Anthropology, University of Manchester.
Lorenz, J. (2009). Star. Granada Centre for Visual Anthropology, University of Manchester.
Instalacje audiowizualne
Goldstein P., Lorenz J. (2022). Active (citizen) – Can anyone be an activist?. Instalacja wieloekranowa. Zentrum für Osteuropa- und internationale Studien.
Wystawa stała: Zentrum für Osteuropa- und internationale Studien, Berlin
Wystawa czasowa: STS Hub 2025 Berlin “Diffracting the Critical through Multimodal Submersions” (11-14.03.2025)
2022, Roboty i automatony w buddyjskich i shintoistycznych praktykach religijnych we współczesnej Japonii, projekt badawczy, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Okres realizacji: 1.09.2022 – 31.03.2023
2017, Udział w projekcie badawczym “Visualising the Invisible: Using visual ethnography to explore extra-institutional activism of migrants and ethnic minorities” (British Academy/Leverhulme)
2014, Becoming Oneself, Becoming Another: Conversion to Judaism in contemporary Poland. Indywidualny grant badawczy. Stypendium podoktorskie na Uniwersytecie Manchesterskim. Okres realizacji: 09.2014-08.2015
2013, Informal Jewish education in Poland and creative practice with visual media. Indywidualny grant badawczy. Centre for East European Language–Based Area Studies Research Internship. Okres realizacji: 10.2013-12.2013
2008, Relentless dybbuk. The loss, the memory and the revival of Jewish life in post-socialist Poland. Indywidualny grant badawczy. Doctoral Fellowship. Okres realizacji: 09.2008-08.2009
