SEMINARIA NAUKOWE
Seminaria naukowe IAiE UAM stanowią forum otwartej dyskusji akademickiej na temat najnowszych publikacji przygotowywanych przez pracowników i doktorantów Instytutu oraz realizowanych przez nich badań i projektów. W ramach seminariów odbywają się także wykłady gościnne będące okazją do wymiany poglądów z badaczami z kraju i zagranicy reprezentującymi różne ośrodki oraz dyscypliny naukowe, którym bliskie jest podejście antropologiczne, kładące nacisk na analizowanie zjawisk kulturowych w powiązaniu z towarzyszącymi im procesami i relacjami społecznymi.
Seminaria mają charakter otwarty, ich adresatami są wszyscy zainteresowani, w tym zwłaszcza pracownicy, doktoranci i studenci IAiE. Celem spotkań jest inspirowanie aktywnego życia naukowego, integracja środowiska oraz popularyzacja antropologii społeczno-kulturowej.
Seminaria odbywają się we wtorki w godzinach 09:30-11:00 STACJONARNIE w sali 2.122
Serdecznie zapraszamy!
PLAN SEMINARIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2025/26
07.10.2025
Waldemar Kuligowski
Instytut Antropologii i Etnologii UAM
Podwójne zniknięcie Zory Neale Hurston
21.10.2025
Izabela Kotlarska
Biblioteka Collegium Historicum
Szkolenie biblioteczne dla pracowników
11.03.2025
Monica Heintz
Université Paris Nanterr
Sharing research data in anthropology in the Open science era
28.10.2025
Robert Rydzewski
Instytut Antropologii i Etnologii UAM
Relacje warunkowe: ruchy oddolne, państwo i współpraca w obszarze migracji w Polsce
04.11.2025
18.11.2025
Anna Pilarczyk-Palaitis
Center for Social Anthropology na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie
Praktyki konstruowania polskości we współczesnej Litwie w kontekście polityki tożsamości państwa polskiego i dyskursu kresowego
25.11.2025
Jagna Cyganik
badaczka niezależna
Od teorii do doświadczenia. Refleksje z badań nad współczesną muzyką Diné (Navajo)
02.12.2025
Pavlo Leno
Uniwersytet Narodowy w Użhorodzie
Being a Hutsul: From the Construction of a Subethnos to a Popular Brand
09.12.2025
Aleksandra Dzik
Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UAM
06.12.2025
Adam Pomieciński
Instytut Antropologii i Etnologii UAM
Nauczanie języków słowiańskich jako obcych w Senegalu
13.01.2026
Agata Szydłowska
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Badanie relacji ludzko-nie-ludzkich w powojennej Polsce
Jak kształtowały się relacje człowieka i innych gatunków w polskich powojennych miastach? Jakie zwierzęta i rośliny i pod jakimi warunkami zapraszane były do domów, a kogo i jakimi sposobami wypraszano? Jak zmieniał się status gatunków darzonych sympatią, która zaczęła przeradzać się w niechęć i obrzydzenie? Prezentacja poświęcona będzie przygotowywanej właśnie pracy na temat relacji człowieka i innych gatunków wokół domu w II połowie XX wieku w Polsce.
20.01.2026
Grzegorz Krzyśko
Wydział Chemii UAM
Czy Pani Maria jest memów warta?
Mem internetowy, według Limor Shifman, stanowi „zbiór treści cyfrowych posiadających wspólne cechy dotyczące treści, formy lub przekazu” oraz jest „formą wieloosobowej ekspresji twórczej, poprzez którą komunikowane i negocjowane są tożsamości kulturowe i polityczne”. W takim ujęciu bohaterem memów staje się podmiot zdolny do symbolicznej cyrkulacji — figura kulturowa, której wizerunek może zostać oderwany od pierwotnego kontekstu i ponownie uruchomiony w obiegu społecznym jako nośnik znaczeń, emocji oraz komentarza społecznego.
Maria Skłodowska-Curie spełnia warunki tak rozumianej figury kulturowej oraz ikony współczesnej nauki. Jej biografia — pierwszej kobiety nagrodzonej Nagrodą Nobla oraz jedynej osoby uhonorowanej tym wyróżnieniem w dwóch różnych dziedzinach nauki — sprzyja symbolicznej uniwersalizacji jej postaci. Dodatkowo w 2009 roku została uznana przez magazyn „New Scientist” za „Najbardziej Inspirującą Kobietę Naukowca Wszech Czasów”, co potwierdza jej trwałą obecność w globalnej wyobraźni kulturowej.
Fotografie Skłodowskiej-Curie, pierwotnie funkcjonujące jako dokumenty naukowego autorytetu i nowoczesnej racjonalności, w przestrzeni memicznej podlegają procesom remediacji, dekontekstualizacji i reinterpretacji. Memy przekształcają archiwalny wizerunek uczonej w nośnik humoru, ironii, krytyki społecznej oraz edukacji nieformalnej, jednocześnie negocjując znaczenia związane z nauką, płcią oraz prestiżem wiedzy. Memy z naukowczynią można odczytywać jako współczesne formy mitu i rytuału kulturowego, w których postać Skłodowskiej-Curie funkcjonuje jako ikona nauki, symbol emancypacji oraz figura graniczna na styku sacrum wiedzy i profanum popkultury.
Materiał będący podstawą analizy memów internetowych z Marią Skłodowską-Curie stanowią wybrane polskojęzyczne memy pochodzące ze zbiorów autora, dobranych w sposób subiektywny. Przeprowadzona analiza memów ma charakter jakościowy i nie stanowi podstawy do wyczerpującego opisu zjawiska memów internetowych z wykorzystaniem wizerunku naukowczyni.
Grzegorz Krzyśko, doktor chemii i straszy wykładowca w Laboratorium ds. Dydaktyki chemii i kontaktów z otoczeniem społecznym, główny obszar zainteresowań naukowych to dydaktyka chemii, popularyzacja nauki, chemiczna edukacja formalna i nieformalna, socjologia chemii, kulturowe i społeczne aspekty wiedzy chemicznej i badań naukowych, muzea i centra nauki, historia chemii, zjawisko fake newsów oraz memów internetowych. Jestem autorem wielu materiałów wspierających kształcenie chemiczne dla uczniów i nauczycieli. Prowadzę warsztaty i wykłady popularyzujące nauki przyrodnicze dla dzieci i młodzieży. Jestem trenerem umiejętności psychospołecznych dorosłych i tutorem I stopnia. Ekspert fundacji „STEAM Polska”.
27.01.2026
Gabe Pacyniak
University of New Mexico School of Law
Wnioski ze sprawiedliwej transformacji terenów pogórniczych w Polsce dla Stanów Zjednoczonych
The EU’s Just Transition Mechanism provided dedicated funding and technical support to regions transition away from fossil fuel industries, including several regions in Poland, the second-largest producer of coal in Europe. In order to receive funding, regions had to submit and have approved territorial just transition plans that include deadlines for transitioning away from fossil fuel industry. This policy contrasts with the United States, which has generally provided only small and fragmented funding to fossil-fuel dependent communities without any tie to decarbonization goals, and where fossil fuel communities generally remain strongly opposed to transitioning away from fossil fuels. This case study examines whether and how the opportunity for transition funding conditioned on planning requirements changed stakeholder perceptions, engagement, and investments in the Polish coal regions of Zchodnej Wielkopolska, Sląsk, and Bełchatów.
Gabriel “Gabe” Pacyniak is a professor at the University of New Mexico (UNM) School of Law. Gabe’s scholarship and policy work focuses on climate change and energy issues, with a focus on equity. He also serves as co-director of the Natural Resources and Environmental Law (NREL) clinic and as a co-convenor of UNM’s Just Transition Grand Challenge initiative. Prior to joining academia, Gabe managed the climate change mitigation program at the Georgetown Climate Center. He holds a J.D., cum laude, from Georgetown University School of Law and a B.A. in philosophy from the New College of Florida. He was born in the United States to Polish immigrant parents.
03.02.2026
Antti Silvast
LUT University
A new sociology of interdisciplinarity? Completing the public dimension of energy research
In 2022, Antti Silvast and Chris Foulds published A Sociology of Interdisciplinarity, in which they developed a framework for examining the social dynamics of large-scale interdisciplinary energy research projects, based on case studies from the UK, Norway and Finland. The book analysed how different disciplines collaborate in practice, including how the public is represented in research — typically through economic proxies such as willingness-to-pay, which render everyday energy practices invisible. However, the authors stopped short of fully theorising the implications of these representational choices for energy participation and democracy itself.
Meanwhile, public support research is resurging across energy research in the Nordic countries. However, it is consistently framed as ‘acceptance research’, treating citizens as obstacles to be overcome rather than participants in energy transitions. While this framing is understandable, it is incomplete in that it focuses on a communication challenge rather than recognising the processes involved in collective decision-making about energy futures.
Drawing on his experiences in building interdisciplinary research at LUT University and recent work with colleagues (a forthcoming theme issue in Science as Culture, submitted work with Mark Winskel and a large Finnish Strategic Research Council project called Material Democracy), Silvast argues for a fundamental update to our research agenda. We need to move beyond perception-focused approaches that treat public engagement as a knowledge deficit to be corrected through better communication. Building on American pragmatism and the work of Noortje Marres, he proposes material participation as an alternative, recognising that public participation is enacted not only through deliberation and voting, but also through everyday engagement with energy devices, practices and infrastructures. Silvast argues that research frameworks which only capture linguistic participation or economic proxies miss how the public is already engaged with energy systems, foreclosing possibilities for the genuine social shaping of energy transitions.
The lecture is part of a series supported by AMU ID-UB under number 198 (Support for HumSoc Centres).
Antti Silvast is an associate professor at LUT University, Finland, specializing in energy infrastructure and science and technology studies. He is the deputy director of the Material Democracy project and leads a work package on participation in future planning.
10.02.2026
Sesja egzaminacyjna/Exams
03.03.2026
Monica Vasile
University of Oulu
An Interdisciplinary Journey Through Forests, Bison Coexistence, and Conservation Science
10.03.2026
Marie Louise Seeberg
OsloMet
„I wanted to apply, but it was impossible because”: a child-first approach to understanding legal frameworks
Children seeking asylum in Norway on their own face legal complexities intertwining immigration, education, integration, and child welfare legal frameworks. These laws, which shape their rights and opportunities, often remain opaque to the young refugees themselves, while they must navigate life-altering decisions without parental guidance. This chapter employs a child-first approach to explore how young refugees perceive and negotiate socio-legal spaces of migrancy, focusing on their agency and the role of temporal boundaries in shaping their experiences. Citing interviews with four young boys, the chapter highlights the fragmented and often incoherent narratives they provide about legal frameworks. Using the concepts of migrancy, epistemic injustice, and boundary enactments, the chapter critiques adult-centric synoptic illusions of coherent legal systems and argues for recognizing the validity and significance of young people’s own understandings. By listening to their voices, the study reveals how systemic gaps and shifting boundaries impact their opportunities and well-being. Taking the views of children seriously is not just a duty to be performed but may help the adult expert see how systemic inconsistencies, contradictions and shortcomings are real and impact on children’s lives in unintended ways.
Marie Louise Seeberg is a social anthropologist and Research Professor specialising in migration studies, in collaboration with national and international partners. She has extensive qualitative research expertise and long-standing experience in ethnographic fieldwork and in conducting interviews with children and adults. Her work includes substantial interdisciplinary collaboration and the combination of multiple methodological approaches. Her research includes, among other topics, children with refugee backgrounds, asylum seekers’ migration through Europe, health worker migration, housing conditions among labour migrants, children’s everyday lives and living conditions in asylum reception centres, ethnic relations in school and working life, and Vietnamese refugee families in Norway. Seeberg has worked as a commissioned researcher since 1999 and has conducted research for a wide range of Norwegian public-sector clients, in addition to several projects funded by the Research Council of Norway and the EU. She have developed an interest in policy, legal, and formal frameworks for the lives of people who have migration experiences, as it is surely hard to overrate the importance of such power structures to their experiences.
Marie Louise opowie o swoich badaniach na zaproszenie Izabelli Main w ramach wykładów organizowanych przez Centrum Badań Migracyjnych UAM, finansowanych ze środków ID-UB.
17.03.2026
Zbigniew Szmyt
Instytut Antropologii i Etnologii UAM
Ideologia dekolonialna i antywojenny aktywizm wśród rdzennych narodów Syberii na emigracji
Wystąpienie analizuje formowanie się ideologii dekolonialnej oraz antywojennego aktywizmu wśród rdzennych narodów Syberii funkcjonujących w warunkach emigracji politycznej po rozpoczęciu przez Federację Rosyjską pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Opierając się na materiałach etnograficznych zebranych wśród aktywistów pochodzących z takich regionów jak Buriacja, Sacha i Tuwa, autor pokazuje, w jaki sposób doświadczenia przymusowej migracji, represji politycznych i postępującej militaryzacji splatają się z długotrwałymi strukturami kolonializmu wewnętrznego w obrębie państwa rosyjskiego.
Analiza koncentruje się na tym, w jaki sposób ramy teoretyczne zaczerpnięte z myśli dekolonialnej są mobilizowane do reinterpretacji zarówno wojny przeciwko Ukrainie, jak i podporządkowania ludów rdzennych w Rosji jako elementów wspólnego projektu imperialnego. Na emigracji rdzenni aktywiści formułują alternatywne wizje polityczne, łącząc sprzeciw wobec wojny z postulatami samostanowienia, zachowania własnej kultury oraz prawa do definiowania własnej wiedzy i historii. Dyskursy te powstają i krążą w obrębie transnarodowych sieci aktywistycznych, na platformach cyfrowych oraz w instytucjach diasporycznych, przyczyniając się do rekonfiguracji rdzennych podmiotowości politycznych poza terytorialnymi granicami Federacji Rosyjskiej.
Wystąpienie argumentuje, że emigracja stanowi nie tylko formę przymusowego przesiedlenia, lecz także szczególną przestrzeń rekonfiguracji pola politycznego, sprzyjającą powstawaniu nowych form rdzennej sprawczości politycznej, integracji środowisk aktywistycznych, tworzeniu horyzontalnych więzi między działaczami reprezentującymi różne mniejszości narodowe, a także rozwojowi transnarodowych praktyk solidarności.
Dr hab. Zbigniew Szmyt, prof. UAM pracuje w Zakładzie Antropologii Kulturowej Instytutu Antropologii i Etnologii. Bada społeczności syberyjskie Federacji Rosyjskiej, w szczególności Buriatów oraz mieszkańców Mongolii Wewnętrznej. Jest autorem książek Azja u bram (2012) oraz Zbyt głośna historyczność (2020), za którą zdobył Nagrodę im. Tadeusza Kotarbińskiego. Publikował w czasopismach takich jak Ethnologia Polona, Historica, Sociology of Power, Lud czy Crime, Law, and Social Change. W latach 2018-2022 realizował projekt OPUS nt. „Pokrewieństwo i sedentaryzacja na obszarach miejskich Azji Wewnętrznej: Hailar, Ułan Ude, Ułan Bator”. Obecnie kieruje projektem „Aktywizm antywojenny wśród mniejszości etnicznych z Rosji”.
24.03.2026
Agata Zamorowska
UMK
Antropologiczna analiza ruchów skrajnie
prawicowych w Rumunii. Od Zelei Codreanu do Georgescu
Wystąpienie prezentuje antropologiczną analizę współczesnych środowisk skrajnej prawicy w Rumunii, ze szczególnym uwzględnieniem ich praktyk symbolicznych, narracji tożsamościowych oraz sposobów konstruowania wspólnoty politycznej. Punktem wyjścia jest założenie, że ruchy skrajnie prawicowe należy badać nie tylko jako zjawisko polityczne, lecz także jako formę kultury społecznej, w której kluczową rolę odgrywają pamięć historyczna oraz symboliczne wyobrażenia narodu. Szczególnie istotne w kontekście kreowania narracji politycznej skrajnej prawicy w Rumunii są faszystowska partia Żelazna Gwardia, funkcjonująca w okresie międzywojennym, oraz postać Corneliu Zelei Codreanu. Celem wystąpienia jest pokazanie, w jaki sposób skrajnie prawicowe formacje w Rumunii wykorzystują symbole i pamięć historyczną do legitymizowania swoich postulatów politycznych oraz mobilizacji zwolenników. Perspektywa antropologiczna pozwala uchwycić te procesy jako element szerszych przemian społecznych i kulturowych zachodzących w Europie, a także lepiej zrozumieć mechanizmy atrakcyjności tego typu ruchów wśród części społeczeństwa.
Agata Zamorowska – antropolożka kultury, etnolożka, kulturoznawczyni. Obroniła licencjat pt. „Życie w cieniu wykluczenia komunikacyjnego w świetle badań antropologicznych w województwie warmińsko-mazurskim” we wrześniu 2024 r. Jej opiekunem naukowym był dr hab. Marcin Lisiecki, prof. UMK, który kilka lat temu był na stażu badawczym w Instytucie Antropologii i Etnologii UAM. Praca opierała się na przeprowadzonych badaniach terenowych w kilkunastu miejscowościach na Warmii i Mazurach. Celem opracowania było ukazanie społecznych reakcji na wykluczenie transportowe oraz sposobów radzenia sobie z nim, takich jak korzystanie z alternatywnych metod przemieszczania się, mapowanie przestrzeni zależne od środka ruchu oraz praktyki zbieractwa i gromadzenia. Od 2024 roku zajmuje się zagadnieniami działania skrajnej prawicy w Rumunii i wzrostu ekstremizmu w Europie.
31.03.2026
Tomasz Wicherkiewicz
Instytut Orientalistyki UAM
Instytut Różnorodności Językowej Rzeczpospolitej
Rewitalizacja zagrożonych języków a zaangażowanie badaczy w integralne strategie rewitalizacyjne
14.04.2026
21.04.2026
Maja Rup
tba
28.04.2026
Paweł Chyc
Zakład Socjologii Poznawczej, Uniwersytet w Białymstoku
Etnografia kognitywna. Czy już czas na różnorodność w etnografii?
Wystąpienie poświęcone będzie etnografii jako praktyce badawczej, która, choć silnie zakorzeniona w antropologii społeczno-kulturowej, coraz częściej przekracza dziś granice jednej dyscypliny. Interesować mnie będzie zwłaszcza ten nurt badań, w którym długotrwałe, pogłębione badania terenowe łączą się z perspektywą kognitywistyczną. Punktem wyjścia jest obserwacja, że w ostatnich dwóch dekadach etnografia została zaadaptowana przez różne dyscypliny badające kultury i religie, a korzystające z ram kognitywnych i ewolucyjnych. Tezą wystąpienia jest przekonanie, że takie zastosowanie etnografii nie musi wypacza jej istoty, lecz przeciwnie — może wzbogaca ją o bardziej systematyczne techniki badawcze i otwiera na możliwość łączenia analiz jakościowych z ilościowymi. Na przykładach wybranych badań pokażę, że etnografia kognitywna nie oznacza odejścia od tradycji etnograficznej, lecz jedną z możliwych dróg jej dalszego rozwoju.
Paweł jest antropologiem kognitywnym. Prowadził długotrwałe badania etnograficzne w Amazonii wśród boliwijskiego ludu Moré (rodzina językowa Chapacura). Na ich podstawie obronił doktorat w Instytucie Antropologii i Etnologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Wykształcony jako etnolog, z czasem zaczął rozwijać swoje zainteresowania antropologią kognitywną oraz kognitywnymi studiami nad religią. Oprócz badań etnologicznych w Amazonii interesuje się tym, jak etnografia oraz kognitywne i ewolucyjne ramy teoretyczne mogą wzbogacić nasze rozumienie kultur i społeczeństw. Jest zagorzałym zwolennikiem interdyscyplinarności w badaniach naukowych oraz popularyzatorem nauki. Dzieli się wiedzą na Facebooku jako: Oldskulowy Antropolog.
05.05.2026
Laura Lamas Abraira,
Spanish National Research Council
Rysunek etnograficzny
The Root, the Core and the Context: Ethnographic Drawing as Method
This presentation introduces a multimodal research project examining the spatial and power (dis)continuities experienced by Filipino domestic workers in Hong Kong and beyond, with a particular emphasis on drawing. It offers an invitation to rethink drawing in the way anthropologist and artist Lochlann Jain proposes: not merely as representation, but as an epistemology in its own right.
To that end, the presentation demonstrates how drawing can be incorporated as a key tool—both a way of thinking and a way of doing—for data collection (through individual and participatory practices), data analysis, and data dissemination. It does so by engaging with a range of drawings—conceptually classifiable into different typologies—alongside research phases and graphic-based academic publishing formats
Laura Lamas-Abraira’s academic background has centred on the fields of fine arts and anthropology. On her twenties she graduated in Fine Arts in Spain and in Plastic Arts in France and later on she pursued an academic career in the field of anthropology with a degree in sociocultural anthropology, a master degree in ethnographic research and a PhD in intercultural studies. Since January 2023 she is a postdoctoral fellow at the Department of Anthropology of the Spanish National Research Council. Her research interest include: migration, care, gender, inequality and public space, and the design of her current research focuses on promoting arts-based participatory methodologies and the experimentation with graphic and audiovisual languages. ORCiD
online; in situ facilitator: Yuliia Andriichuk
12.05.2026
Pauline Anne Garvey
University of Maynooth
The Anthropology of Smart Phones and Smart Ageing TBC
tba
19.05.2026
Aleksandra Lis-Plesińska
Instytut Antropologii i Etnologii UAM
Marcin Krassowski
Instytut Antropologii i Etnologii UAM
tba
26.05.2026
Tatjana Thelen
University of Vienna
Atmospheres of Co-optation: Segregation, Critique and becoming stuck
Political theorists, like Timothy Mitchell (1991), see the binary between civil society and the state as central for understanding state formation. In this paper, I argue that political atmospheres are decisive for understanding how these realms are redrawn and mingle with the increasingly authoritarian governance in Hungary. This paper develops the idea that atmosphere can become adhesive and thicken by attaching more elements. I explore this by tracing a faith-based NGO to develop a genealogy of political atmospheres that exemplifies how local incidents can become decisive within the national political climate. Its initial critique of state neglect of the most marginalised and racialised parts of the population in this process became increasingly coopted making it an integral part of the hierarchical hegemony. Within this procsee the organisation surrounded both its clients and the researcher with atmospheres of being stalled. Therefore, I use the notionl of political atmosphere to question social scientific critique and open up new possibilities to think change.
02.06.2026
09.06.2026
16.06.2026
Anna Weronika Brzezińska
Instytut Antropologii i Etnologii UAM
Joanna Koźmińska
UW
Łukasz Sochacki
UJ
Biblioteka Cyfrowa PTL jako narzędzie popularyzacji wiedzy etnologicznej i antropologicznej (projekt „Społeczna Odpowiedzialność nauki – II” Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, moduł „Popularyzacja nauki”
tba
23.06.2026
