SEMINARIA NAUKOWE

Seminaria naukowe IAiE UAM stanowią forum otwartej dyskusji akademickiej na temat najnowszych publikacji przygotowywanych przez pracowników i doktorantów Instytutu oraz realizowanych przez nich badań i projektów. W ramach seminariów odbywają się także wykłady gościnne będące okazją do wymiany poglądów z badaczami z kraju i zagranicy reprezentującymi różne ośrodki oraz dyscypliny naukowe, którym bliskie jest podejście antropologiczne, kładące nacisk na analizowanie zjawisk kulturowych w powiązaniu z towarzyszącymi im procesami i relacjami społecznymi.

Seminaria mają charakter otwarty, ich adresatami są wszyscy zainteresowani, w tym zwłaszcza pracownicy, doktoranci i studenci IAiE. Celem spotkań jest inspirowanie aktywnego życia naukowego, integracja środowiska oraz popularyzacja antropologii społeczno-kulturowej.

Seminaria odbywają się we wtorki w godzinach 09:30-11:00 STACJONARNIE w sali 2.122

Serdecznie zapraszamy!

PLAN SEMINARIÓW W ROKU AKADEMICKIM 2025/26

07.10.2025

Waldemar Kuligowski

Instytut Antropologii i Etnologii UAM

Podwójne zniknięcie Zory Neale Hurston

21.10.2025

Izabela Kotlarska 

Biblioteka Collegium Historicum

Szkolenie biblioteczne dla pracowników

11.03.2025

Monica Heintz

Université Paris Nanterr

Sharing research data in anthropology in the Open science era 

28.10.2025

Robert Rydzewski

Instytut Antropologii i Etnologii UAM

Relacje warunkowe: ruchy oddolne, państwo i współpraca w obszarze migracji w Polsce

04.11.2025

18.11.2025

Anna Pilarczyk-Palaitis

Center for Social Anthropology na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie

Praktyki konstruowania polskości we współczesnej Litwie w kontekście polityki tożsamości państwa polskiego i dyskursu kresowego

25.11.2025

Jagna Cyganik

badaczka niezależna

Od teorii do doświadczenia. Refleksje z badań nad współczesną muzyką Diné (Navajo)

02.12.2025

Pavlo Leno

Uniwersytet Narodowy w Użhorodzie

Being a Hutsul: From the Construction of a Subethnos to a Popular Brand

09.12.2025

Aleksandra Dzik

Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UAM

06.12.2025 

Adam Pomieciński

Instytut Antropologii i Etnologii UAM

Nauczanie języków słowiańskich jako obcych w Senegalu

13.01.2026

Agata Szydłowska

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

Badanie relacji ludzko-nie-ludzkich w powojennej Polsce

Jak kształtowały się relacje człowieka i innych gatunków w polskich powojennych miastach? Jakie zwierzęta i rośliny i pod jakimi warunkami zapraszane były do domów, a kogo i jakimi sposobami wypraszano? Jak zmieniał się status gatunków darzonych sympatią, która zaczęła przeradzać się w niechęć i obrzydzenie? Prezentacja poświęcona będzie przygotowywanej właśnie pracy na temat relacji człowieka i innych gatunków wokół domu w II połowie XX wieku w Polsce.

20.01.2026

Grzegorz Krzyśko

Wydział Chemii UAM

Czy Pani Maria jest memów warta?

Mem internetowy, według Limor Shifman, stanowi „zbiór treści cyfrowych posiadających wspólne cechy dotyczące treści, formy lub przekazu” oraz jest „formą wieloosobowej ekspresji twórczej, poprzez którą komunikowane i negocjowane są tożsamości kulturowe i polityczne”. W takim ujęciu bohaterem memów staje się podmiot zdolny do symbolicznej cyrkulacji — figura kulturowa, której wizerunek może zostać oderwany od pierwotnego kontekstu i ponownie uruchomiony w obiegu społecznym jako nośnik znaczeń, emocji oraz komentarza społecznego.

Maria Skłodowska-Curie spełnia warunki tak rozumianej figury kulturowej oraz ikony współczesnej nauki. Jej biografia — pierwszej kobiety nagrodzonej Nagrodą Nobla oraz jedynej osoby uhonorowanej tym wyróżnieniem w dwóch różnych dziedzinach nauki — sprzyja symbolicznej uniwersalizacji jej postaci. Dodatkowo w 2009 roku została uznana przez magazyn „New Scientist” za „Najbardziej Inspirującą Kobietę Naukowca Wszech Czasów”, co potwierdza jej trwałą obecność w globalnej wyobraźni kulturowej.

Fotografie Skłodowskiej-Curie, pierwotnie funkcjonujące jako dokumenty naukowego autorytetu i nowoczesnej racjonalności, w przestrzeni memicznej podlegają procesom remediacji, dekontekstualizacji i reinterpretacji. Memy przekształcają archiwalny wizerunek uczonej w nośnik humoru, ironii, krytyki społecznej oraz edukacji nieformalnej, jednocześnie negocjując znaczenia związane z nauką, płcią oraz prestiżem wiedzy. Memy z naukowczynią można odczytywać jako współczesne formy mitu i rytuału kulturowego, w których postać Skłodowskiej-Curie funkcjonuje jako ikona nauki, symbol emancypacji oraz figura graniczna na styku sacrum wiedzy i profanum popkultury.

Materiał będący podstawą analizy memów internetowych z Marią Skłodowską-Curie stanowią wybrane polskojęzyczne memy pochodzące ze zbiorów autora, dobranych w sposób subiektywny. Przeprowadzona analiza memów ma charakter jakościowy i nie stanowi podstawy do wyczerpującego opisu zjawiska memów internetowych z wykorzystaniem wizerunku naukowczyni.

 

Grzegorz Krzyśko, doktor chemii i straszy wykładowca w Laboratorium ds. Dydaktyki chemii i kontaktów z otoczeniem społecznym, główny obszar zainteresowań naukowych to dydaktyka chemii, popularyzacja nauki, chemiczna edukacja formalna i nieformalna, socjologia chemii, kulturowe i społeczne aspekty wiedzy chemicznej i badań naukowych, muzea i centra nauki, historia chemii, zjawisko fake newsów oraz memów internetowych. Jestem autorem wielu materiałów wspierających kształcenie chemiczne dla uczniów i nauczycieli. Prowadzę warsztaty i wykłady popularyzujące nauki przyrodnicze dla dzieci i młodzieży. Jestem trenerem umiejętności psychospołecznych dorosłych i tutorem I stopnia. Ekspert fundacji „STEAM Polska”.

 

27.01.2026

Gabe Pacyniak

University of New Mexico School of Law

Wnioski ze sprawiedliwej transformacji terenów pogórniczych w Polsce dla Stanów Zjednoczonych

The EU’s Just Transition Mechanism provided dedicated funding and technical support to regions transition away from fossil fuel industries, including several regions in Poland, the second-largest producer of coal in Europe. In order to receive funding, regions had to submit and have approved territorial just transition plans that include deadlines for transitioning away from fossil fuel industry. This policy contrasts with the United States, which has generally provided only small and fragmented funding to fossil-fuel dependent communities without any tie to decarbonization goals, and where fossil fuel communities generally remain strongly opposed to transitioning away from fossil fuels. This case study examines whether and how the opportunity for transition funding conditioned on planning requirements changed stakeholder perceptions, engagement, and investments in the Polish coal regions of Zchodnej Wielkopolska, Sląsk, and Bełchatów.

Gabriel “Gabe” Pacyniak is a professor at the University of New Mexico (UNM) School of Law. Gabe’s scholarship and policy work focuses on climate change and energy issues, with a focus on equity. He also serves as co-director of the Natural Resources and Environmental Law (NREL) clinic and as a co-convenor of UNM’s Just Transition Grand Challenge initiative. Prior to joining academia, Gabe managed the climate change mitigation program at the Georgetown Climate Center. He holds a J.D., cum laude, from Georgetown University School of Law and a B.A. in philosophy from the New College of Florida. He was born in the United States to Polish immigrant parents.

03.02.2026

Antti Silvast  

LUT University

A new sociology of interdisciplinarity? Completing the public dimension of energy research

In 2022, Antti Silvast and Chris Foulds published A Sociology of Interdisciplinarity, in which they developed a framework for examining the social dynamics of large-scale interdisciplinary energy research projects, based on case studies from the UK, Norway and Finland. The book analysed how different disciplines collaborate in practice, including how the public is represented in research — typically through economic proxies such as willingness-to-pay, which render everyday energy practices invisible. However, the authors stopped short of fully theorising the implications of these representational choices for energy participation and democracy itself.

Meanwhile, public support research is resurging across energy research in the Nordic countries. However, it is consistently framed as ‘acceptance research’, treating citizens as obstacles to be overcome rather than participants in energy transitions. While this framing is understandable, it is incomplete in that it focuses on a communication challenge rather than recognising the processes involved in collective decision-making about energy futures.

Drawing on his experiences in building interdisciplinary research at LUT University and recent work with colleagues (a forthcoming theme issue in Science as Culture, submitted work with Mark Winskel and a large Finnish Strategic Research Council project called Material Democracy), Silvast argues for a fundamental update to our research agenda. We need to move beyond perception-focused approaches that treat public engagement as a knowledge deficit to be corrected through better communication. Building on American pragmatism and the work of Noortje Marres, he proposes material participation as an alternative, recognising that public participation is enacted not only through deliberation and voting, but also through everyday engagement with energy devices, practices and infrastructures. Silvast argues that research frameworks which only capture linguistic participation or economic proxies miss how the public is already engaged with energy systems, foreclosing possibilities for the genuine social shaping of energy transitions.

The lecture is part of a series supported by AMU ID-UB under number 198 (Support for HumSoc Centres).

Antti Silvast is an associate professor at LUT University, Finland, specializing in energy infrastructure and science and technology studies. He is the deputy director of the Material Democracy project and leads a work package on participation in future planning.

10.02.2026 

Sesja egzaminacyjna/Exams 

03.03.2026

Monica Vasile  

University of Oulu

An Interdisciplinary Journey Through Forests, Bison Coexistence, and Conservation Science

This talk traces my path through interdisciplinary research across environmental history, anthropology, and conservation science. I moved from forest ethnography to work on human–bison coexistence in the Romanian Carpathian Mountains and then to historical analysis of conservation practice across the globe. Along the way, my questions and methods changed. In the talk I reveal interdisciplinarity as practice shaped by concrete problems, learned in the field, in archives, and through collaboration with scientists and communities. I also address its limits. I show how working across worlds broadens perspective but rarely grants full belonging. It demands constant translation, negotiation of authority, and occasional compromise. Credibility does not transfer automatically, and the labour often multiplies. Crossing fields means reading wider literatures and juggling vocabularies while recognition might lag behind.
„Wykład jest organizowany przez AMU Research Centre w ramach serii „Pathways to Interdisciplinarity” i jest finansowany z kosztów pośrednich grantu SPECIFIC prof. UAM Aleksandry Lis-Plesińskiej”
Monica Vasile is an environmental historian and anthropologist. Her research looks at how societies intervene in nature, from forestry to endangered species recovery, rewilding and ecosystem restoration. She currently leads transdisciplinary exchanges at the University of Oulu.

10.03.2026

Marie Louise Seeberg 

OsloMet

„I wanted to apply, but it was impossible because”: a child-first approach to understanding legal frameworks 

Children seeking asylum in Norway on their own face legal complexities intertwining immigration, education, integration, and child welfare legal frameworks. These laws, which shape their rights and opportunities, often remain opaque to the young refugees themselves, while they must navigate life-altering decisions without parental guidance. This chapter employs a child-first approach to explore how young refugees perceive and negotiate socio-legal spaces of migrancy, focusing on their agency and the role of temporal boundaries in shaping their experiences. Citing interviews with four young boys, the chapter highlights the fragmented and often incoherent narratives they provide about legal frameworks. Using the concepts of migrancy, epistemic injustice, and boundary enactments, the chapter critiques adult-centric synoptic illusions of coherent legal systems and argues for recognizing the validity and significance of young people’s own understandings. By listening to their voices, the study reveals how systemic gaps and shifting boundaries impact their opportunities and well-being. Taking the views of children seriously is not just a duty to be performed but may help the adult expert see how systemic inconsistencies, contradictions and shortcomings are real and impact on children’s lives in unintended ways.

Marie Louise Seeberg is a social anthropologist and Research Professor specialising in migration studies, in collaboration with national and international partners. She has extensive qualitative research expertise and long-standing experience in ethnographic fieldwork and in conducting interviews with children and adults. Her work includes substantial interdisciplinary collaboration and the combination of multiple methodological approaches. Her research includes, among other topics, children with refugee backgrounds, asylum seekers’ migration through Europe, health worker migration, housing conditions among labour migrants, children’s everyday lives and living conditions in asylum reception centres, ethnic relations in school and working life, and Vietnamese refugee families in Norway. Seeberg has worked as a commissioned researcher since 1999 and has conducted research for a wide range of Norwegian public-sector clients, in addition to several projects funded by the Research Council of Norway and the EU. She have developed an interest in policy, legal, and formal frameworks for the lives of people who have migration experiences, as it is surely hard to overrate the importance of such power structures to their experiences.

Marie Louise opowie o swoich badaniach na zaproszenie Izabelli Main w ramach wykładów organizowanych przez Centrum Badań Migracyjnych UAM, finansowanych ze środków ID-UB.

 

17.03.2026

Zbigniew Szmyt 

Instytut Antropologii i Etnologii UAM

Ideologia dekolonialna i antywojenny aktywizm wśród rdzennych narodów Syberii na emigracji

Wystąpienie analizuje formowanie się ideologii dekolonialnej oraz antywojennego aktywizmu wśród rdzennych narodów Syberii funkcjonujących w warunkach emigracji politycznej po rozpoczęciu przez Federację Rosyjską pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Opierając się na materiałach etnograficznych zebranych wśród aktywistów pochodzących z takich regionów jak Buriacja, Sacha i Tuwa, autor pokazuje, w jaki sposób doświadczenia przymusowej migracji, represji politycznych i postępującej militaryzacji splatają się z długotrwałymi strukturami kolonializmu wewnętrznego w obrębie państwa rosyjskiego.

Analiza koncentruje się na tym, w jaki sposób ramy teoretyczne zaczerpnięte z myśli dekolonialnej są mobilizowane do reinterpretacji zarówno wojny przeciwko Ukrainie, jak i podporządkowania ludów rdzennych w Rosji jako elementów wspólnego projektu imperialnego. Na emigracji rdzenni aktywiści formułują alternatywne wizje polityczne, łącząc sprzeciw wobec wojny z postulatami samostanowienia, zachowania własnej kultury oraz prawa do definiowania własnej wiedzy i historii. Dyskursy te powstają i krążą w obrębie transnarodowych sieci aktywistycznych, na platformach cyfrowych oraz w instytucjach diasporycznych, przyczyniając się do rekonfiguracji rdzennych podmiotowości politycznych poza terytorialnymi granicami Federacji Rosyjskiej.

Wystąpienie argumentuje, że emigracja stanowi nie tylko formę przymusowego przesiedlenia, lecz także szczególną przestrzeń rekonfiguracji pola politycznego, sprzyjającą powstawaniu nowych form rdzennej sprawczości politycznej, integracji środowisk aktywistycznych, tworzeniu horyzontalnych więzi między działaczami reprezentującymi różne mniejszości narodowe, a także rozwojowi transnarodowych praktyk solidarności.

Dr hab. Zbigniew Szmyt, prof. UAM pracuje w Zakładzie Antropologii Kulturowej Instytutu Antropologii i Etnologii. Bada społeczności syberyjskie Federacji Rosyjskiej, w szczególności Buriatów oraz mieszkańców Mongolii Wewnętrznej. Jest autorem książek Azja u bram (2012) oraz Zbyt głośna historyczność (2020), za którą zdobył Nagrodę im. Tadeusza Kotarbińskiego. Publikował w czasopismach takich jak Ethnologia Polona, Historica, Sociology of Power, Lud czy Crime, Law, and Social Change. W latach 2018-2022 realizował projekt OPUS nt. „Pokrewieństwo i sedentaryzacja na obszarach miejskich Azji Wewnętrznej: Hailar, Ułan Ude, Ułan Bator”. Obecnie kieruje projektem „Aktywizm antywojenny wśród mniejszości etnicznych z Rosji”.

24.03.2026

Agata Zamorowska

UMK

Antropologiczna analiza ruchów skrajnie 
 prawicowych w Rumunii. Od Zelei Codreanu do Georgescu

Wystąpienie prezentuje antropologiczną analizę współczesnych środowisk skrajnej prawicy w Rumunii, ze szczególnym uwzględnieniem ich praktyk symbolicznych, narracji tożsamościowych oraz sposobów konstruowania wspólnoty politycznej. Punktem wyjścia jest założenie, że ruchy skrajnie prawicowe należy badać nie tylko jako zjawisko polityczne, lecz także jako formę kultury społecznej, w której kluczową rolę odgrywają pamięć historyczna oraz symboliczne wyobrażenia narodu. Szczególnie istotne w kontekście kreowania narracji politycznej skrajnej prawicy w Rumunii są faszystowska partia Żelazna Gwardia, funkcjonująca w okresie międzywojennym, oraz postać Corneliu Zelei Codreanu. Celem wystąpienia jest pokazanie, w jaki sposób skrajnie prawicowe formacje w Rumunii wykorzystują symbole i pamięć historyczną do legitymizowania swoich postulatów politycznych oraz mobilizacji zwolenników. Perspektywa antropologiczna pozwala uchwycić te procesy jako element szerszych przemian społecznych i kulturowych zachodzących w Europie, a także lepiej zrozumieć mechanizmy atrakcyjności tego typu ruchów wśród części społeczeństwa.

 

Agata Zamorowska – antropolożka kultury, etnolożka, kulturoznawczyni. Obroniła licencjat pt. „Życie w cieniu wykluczenia komunikacyjnego w świetle badań antropologicznych w województwie warmińsko-mazurskim” we wrześniu 2024 r. Jej opiekunem naukowym był dr hab. Marcin Lisiecki, prof. UMK, który kilka lat temu był na stażu badawczym w Instytucie Antropologii i Etnologii UAM. Praca opierała się na przeprowadzonych badaniach terenowych w kilkunastu miejscowościach na Warmii i Mazurach. Celem opracowania było ukazanie społecznych reakcji na wykluczenie transportowe oraz sposobów radzenia sobie z nim, takich jak korzystanie z alternatywnych metod przemieszczania się, mapowanie przestrzeni zależne od środka ruchu oraz praktyki zbieractwa i gromadzenia. Od 2024 roku zajmuje się zagadnieniami działania skrajnej prawicy w Rumunii i wzrostu ekstremizmu w Europie.

31.03.2026

Tomasz Wicherkiewicz 

Instytut Orientalistyki UAM

Instytut Różnorodności Językowej Rzeczpospolitej

Rewitalizacja zagrożonych języków a zaangażowanie badaczy w integralne strategie rewitalizacyjne

W ostatnich dekadach rewitalizacja języków zagrożonych stała się jednym z ważnych obszarów współpracy między badaczami a społecznościami użytkowników języków mniejsz(ościow)ych. Coraz częściej wskazuje się, że skuteczne działania rewitalizacyjne wymagają nie tylko dokumentacji i opisu języków, lecz także tworzenia szerokich strategii obejmujących edukację, politykę językową (policy, ale i politics), wsparcie instytucjonalne oraz inicjatywy oddolne.
Wykład podejmuje pytanie, czy współczesna humanistyka powinna dopuszczać – i w jakim zakresie uzasadniać – zaangażowanie badaczy w procesy rewitalizacyjne, które wykraczają poza tradycyjny model obserwacji naukowej. W koncepcji integralnych strategii rewitalizacji językowej rola lingwistów i innych badaczy polega nie tylko na analizie i dokumentacji, lecz także na współpracy ze społecznościami i instytucjami w działaniach wspierających trwanie i rozwój języków zagrożonych.
Polem odniesienia dla tych rozważań będą zwłaszcza przykłady mikrojęzyków: wilamowskiego w Polsce oraz liwskiego w Łotwie.

14.04.2026 

Natalia Bloch

Instytut Antropologii i Etnologii UAM

Centrum Badań Migracyjnych UAM

Troska i praca emocjonalna w kontekście prywatyzacji goszczenia osób uchodźczych z Ukrainy w Polsce

W odpowiedzi na wybuch pełnoskalowej wojny w Ukrainie w lutym 2022 roku, mieszkańcy i mieszkanki Polski, często nie posiadający kompetencji międzykulturowych ani know-how w zakresie integracji uchodźców, spontanicznie ugościli w swoich domach ponad pół miliona osób uchodźczych. Jest to zjawisko bezprecedensowe, biorąc pod uwagę wcześniejszą, raczej niechętną postawę polskiego społeczeństwa wobec uchodźców, będącą wynikiem antyuchodźczego dyskursu konsekwentnie rozwijanego od 2015 roku, a także w kontekście trwającego nieprzerwanie od 2021 roku kryzysu humanitarnego na granicy polsko-białoruskiej. Goszczenie to wychodziło daleko poza zapewnienie dachu nad głową i wyżywienia, i obejmowało szeroko zakrojone wsparcie instrumentalne, a także towarzyskie i emocjonalne. W wystąpieniu przyjrzymy się codziennym doświadczeniom obu stron w intymnej relacji prywatnego goszczenia, koncentrując się na kategoriach troski i pracy emocjonalnej.

Troska jest tutaj analizowana jako afekt wytwarzający bliskość, ale też jako mechanizm kontroli, gdyż osoba świadcząca troskę ma władzę definiowania, kto i na jaką troskę zasługuje. Czasami prowadziło to do relacji zależności, niewypowiedzianych, acz zawiedzionych oczekiwań, poczucia zobowiązania i wdzięczności. Jednocześnie troska o osobę uchodźczą we własnym domu i poczucie odpowiedzialności za nią wynikające z prywatyzacji humanitaryzmu, było dla gospodarzy dużym obciążeniem i źródłem niepewności. Dla obu stron troska – jej świadczenie i odbieranie – wiązała się z olbrzymią pracą emocjonalną.

Wystąpienie jest prezentacją wyników badań przeprowadzonych w ramach grantu OPUS finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (nr 2023/49/B/HS3/02706). Strona projektu

Natalia Bloch jest profesorką UAM w Instytucie Antropologii i Etnologii oraz członkinią Centrum Badań Migracyjnych UAM. Specjalizuje się w antropologii mobilności, ze szczególnym uwzględnieniem powiązań pomiędzy różnymi formami przestrzennej mobilności ludzi. Prowadziła badania w Indiach (w obozach uchodźców tybetańskich, wśród mobilnych pracowników i drobnych przedsiębiorców w nieformalnym sektorze turystycznym oraz w wiosce poddanej przymusowym wysiedleniom z obszaru wpisanego na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO) oraz w Polsce (projekty badawcze, aplikacyjne i interwencje antropologiczne dotyczące integracji imigrantów spoza UE, a ostatnio zakwaterowania – zarówno zbiorowego, jak i prywatnego – osób uciekających przed pełnoskalową wojną w Ukrainie). Autorka monografii „Urodzeni uchodźcy. Tożsamość pokolenia młodych Tybetańczyków w Indiach”, „Bliscy nieznajomi. Turystyka i przezwyciężanie podporządkowania w postkolonialnych Indiach” oraz „Encounters across Difference. Tourism and Overcoming Subalternity in India”. Współredaktorka książek poświęconych tematyce imigracji do Polski („Od gości do sąsiadów” i „Nie dość użyteczni”), „Intersections of Tourism, Migration, and Exile” oraz zbiorów reportaży antropologicznych („Sztutowo/Stutthof. Gdzieś pomiędzy plażą a obozem” i „Wszyscy jesteśmy migrantami. (Od)zyskiwanie pamięci migracyjnej”). Jej artykuły ukazały się m.in. w „Critique of Anthropology”, „Critical Asian Studies”, „Journal of Refugee Studies”, „Annals of Tourism Research”, “International Journal of Heritage Studies” i „Transfers. Interdisciplinary Journal of Mobility Studies”. Laureatka Pióra Nadziei – Dziennikarskiej Nagrody Amnesty International za reportaż Nie jesteśmy Buddami, kuratorka wystawy „Wszyscy jesteśmy migrantami”, autorka tekstów dla portalu post-turysta.pl. Wiceprezydentka International Union of Antropological and Ethnological Sciences (2023-2027) i członkini Komitetu Badań nad Migracjami PAN (2023-2026)

 

21.04.2026 

Maja Rup

Wydział Filozofii, Uniwersytet Warszawski

Czystość a odnawialne źródła energii. Analiza polskich farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim.

Spalanie paliw kopalnych stanowi jedną z głównych przyczyn trwającego kryzysu klimatyczno-środowiskowego, w związku z czym konieczna jest transformacja energetyczna. Odnawialne źródła energii (OZE) są często określane jako „czyste” i „zielone”, jednak nie oznacza to, że są one pozbawione potencjalnie szkodliwego wpływu na środowisko.

Po latach uzależnienia od energii z węgla Polska wkracza w fazę transformacji energetycznej. Jednym z najważniejszych realizowanych obecnie projektów jest budowa farm wiatrowych na Morzu Bałtyckim. Posługując się kategorią „nieczystości” [impurity] zaproponowaną przez Alexis Shotwell, badam jakie potencjalne problemy etyczno-środowiskowe wiążą się z wytwarzaniem energii z OZE. W tym celu analizuję polskie farmy wiatrowe na Morzu Bałtyckim.

Wystąpienie będzie składać się z trzech części. W pierwszej przedstawię założenia teoretyczne badań. W drugiej poruszę kwestie inter- i transdyscyplinarności w badaniach z zakresu humanistyki środowiskowej. Trzecia część dotyczyć będzie planowanych badań nad Morzem Bałtyckim i włączania metod etnograficznych do badań humanistycznych.

Maja Rup jest doktorantką na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończyła bioetykę, filozofię i gender studies. Przygotowuje rozprawę doktorską dotyczącą etyki odnawialnych źródeł energii, w której analizuje farmy wiatrowe na Morzu Bałtyckim. Publikowała m.in. w Czasie Kultury, Stanie Rzeczy i Civitas. Studia z filozofii polityki. Współredagowała publikację pokonferencyjną Stany splątane. Naturokulturowe opisy i praktyki bycia w świecie.

 

28.04.2026 

Paweł Chyc

Zakład Socjologii Poznawczej, Uniwersytet w Białymstoku

Etnografia kognitywna. Czy już czas na różnorodność w etnografii?

Wystąpienie poświęcone będzie etnografii jako praktyce badawczej, która, choć silnie zakorzeniona w antropologii społeczno-kulturowej, coraz częściej przekracza dziś granice jednej dyscypliny. Interesować mnie będzie zwłaszcza ten nurt badań, w którym długotrwałe, pogłębione badania terenowe łączą się z perspektywą kognitywistyczną. Punktem wyjścia jest obserwacja, że w ostatnich dwóch dekadach etnografia została zaadaptowana przez różne dyscypliny badające kultury i religie, a korzystające z ram kognitywnych i ewolucyjnych. Tezą wystąpienia jest przekonanie, że takie zastosowanie etnografii nie musi wypacza jej istoty, lecz przeciwnie — może wzbogaca ją o bardziej systematyczne techniki badawcze i otwiera na możliwość łączenia analiz jakościowych z ilościowymi. Na przykładach wybranych badań pokażę, że etnografia kognitywna nie oznacza odejścia od tradycji etnograficznej, lecz jedną z możliwych dróg jej dalszego rozwoju.

Paweł jest antropologiem kognitywnym. Prowadził długotrwałe badania etnograficzne w Amazonii wśród boliwijskiego ludu Moré (rodzina językowa Chapacura). Na ich podstawie obronił doktorat w Instytucie Antropologii i Etnologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Wykształcony jako etnolog, z czasem zaczął rozwijać swoje zainteresowania antropologią kognitywną oraz kognitywnymi studiami nad religią. Oprócz badań etnologicznych w Amazonii interesuje się tym, jak etnografia oraz kognitywne i ewolucyjne ramy teoretyczne mogą wzbogacić nasze rozumienie kultur i społeczeństw. Jest zagorzałym zwolennikiem interdyscyplinarności w badaniach naukowych oraz popularyzatorem nauki. Dzieli się wiedzą na Facebooku jako: Oldskulowy Antropolog.

05.05.2026 

Laura Lamas Abraira, 

Spanish National Research Council

Rysunek etnograficzny

The Root, the Core and the Context: Ethnographic Drawing as Method

This presentation introduces a multimodal research project examining the spatial and power (dis)continuities experienced by Filipino domestic workers in Hong Kong and beyond, with a particular emphasis on drawing. It offers an invitation to rethink drawing in the way anthropologist and artist Lochlann Jain proposes: not merely as representation, but as an epistemology in its own right.

To that end, the presentation demonstrates how drawing can be incorporated as a key tool—both a way of thinking and a way of doing—for data collection (through individual and participatory practices), data analysis, and data dissemination. It does so by engaging with a range of drawings—conceptually classifiable into different typologies—alongside research phases and graphic-based academic publishing formats

Laura Lamas-Abraira’s academic background has centred on the fields of fine arts and anthropology. On her twenties she graduated in Fine Arts in Spain and in Plastic Arts in France and later on she pursued an academic career in the field of anthropology with a degree in sociocultural anthropology, a master degree in ethnographic research and a PhD in intercultural studies. Since January 2023 she is a postdoctoral fellow at the Department of Anthropology of the Spanish National Research Council. Her research interest include: migration, care, gender, inequality and public space, and the design of her current research focuses on promoting arts-based participatory methodologies and the experimentation with graphic and audiovisual languages. ORCiD

 

online; in situ facilitator: Yuliia Andriichuk

12.05.2026

Pauline Anne Garvey 

University of Maynooth

Retirement and housing in Ireland: Managing the contours of choice and obligation

Pauline Garvey is Professor in Anthropology at Maynooth University. Her research interests include Nordic domesticity, material culture, design and digital anthropology, and ageing in Ireland. Recent research projects include her participation in the ERC-funded project the Anthropology of Smartphones and Smart Ageing led by University College London. Her most recent books include An Anthropology of Retirement: Life Beyond Work (co-edited with Daniel Miller 2025, Berghahn), Ageing with Smartphones in Ireland: When Life Becomes Craft,  (with Daniel Miller, UCL Press 2021). Other works include her monograph Unpacking IKEA: Swedish Design for the Purchasing Masses, (Routledge 2018).  She is editor-in-chief of the international peer-reviewed journal Home Cultures, the Journal of Architecture, Design and Domestic Space (published by Taylor and Francis), and sits on the editorial board of the Journal of Material Culture and the Nordic Journal of Social Research. The topic of her talk will touch on areas covered in her edited volume An Anthropology of Retirement: Life Beyond Work (2025).

19.05.2026

Elżbieta M. Goździak

Centrum Badań Migracyjnych

Georgetown University

Immigrant Families and Education: Navigating Belonging in Polish Schools and Society

This presentation is a sneak preview of my forthcoming book on belonging and unbelonging (inclusion and exclusion) of migrant children in public and private primary and secondary schools in western Poland. Although migrant children have legally guaranteed access to education in Poland, many struggle to be included and to feel that they belong in Polish schools, and by extension, Polish society. Even children of returned Polish migrants do not always feel welcome in Polish schools. Furthermore, not all Polish pupils are used to having foreign-born classmates. Poland is a country with a relatively short history of immigration in the modern period, a fact that continues to shape institutional expectations and everyday encounters with newcomers.

Most publications about migrant children and education present one point of view, typically that of the teachers. In this book, I look at belonging from the perspectives of three groups: the children, their parents, and their educators. It is my hope that this book will facilitate discussions between and among policy-makers, school administrators and teachers, as well as parents and child activists, and of course the students, on how to best ensure that all children, regardless of their origin, feel welcome in Polish schools. I hope the debates will go beyond discussing what worked (or did not) for Ukrainian children and will consider whether the practices developed for Ukrainians might also work for other children. Poland is becoming more and more attractive to migrants, and I predict that schools will see growing numbers of migrant students from a diverse array of countries. We are already seeing newcomers from Spanish-speaking countries such as Venezuela and Colombia.

My goal is also to contribute to the anthropology of education, which focuses on education and multiculturalism, educational pluralism, culturally relevant pedagogy, and native methods of learning and socializing. Anthropology of education is a burgeoning sub-field of anthropology, especially in the United States. In Poland, it does not yet command the same interest, although there are several anthropologists who have taken interest in education.

Elżbieta M. Goździak, a migration scholar trained in social anthropology, is currently a Visiting Professor at the Center for Migration Studies, Adam Mickiewicz University. Her research agenda focuses on migrant mobility, integration and belonging, migration and trafficking, medicalization of human suffering, and migrancy and childhoods. From 2002 to 2018, she was Research Professor at the Institute for the Study of International Migration (ISIM) at Georgetown University. She also served as the editor-in-chief of International Migration, a peer-reviewed interdisciplinary journal on migration policy and research. In 2016, she was the George Soros Chair of Public Policy at the Central European University (CEU) in Budapest, Hungary. She is a recipient of several Fulbright grants as well as a residential fellowship at the Rockefeller Center in Bellagio, Italy. Her recent books include Debating Religion and Forced Migration Entanglements. Palgrave 2023. (Editor, with Izabella Main); African Migration to Thailand. Race, Mobility, and Integration Routledge 2022. (Editor, with Supang Chantavanich); Human Trafficking as a New (In)Security Threat (Palgrave 2020); and Europe and the Refugee Response. A Crisis of Values? (Routledge 2020) (editor with Izabella Main and Brigitte Suter)

26.05.2026

Tatjana Thelen 

University of Vienna

Atmospheres of Co-optation: Segregation, Critique and becoming stuck

Political theorists, like Timothy Mitchell (1991), see the binary between civil society and the state as central for understanding state formation. In this paper, I argue that political atmospheres are decisive for understanding how these realms are redrawn and mingle with the increasingly authoritarian governance in Hungary. This paper develops the idea that atmosphere can become adhesive and thicken by attaching more elements. I explore this by tracing a faith-based NGO to develop a genealogy of political atmospheres that exemplifies how local incidents can become decisive within the national political climate. Its initial critique of state neglect of the most marginalised and racialised parts of the population in this process became increasingly coopted making it an integral part of the hierarchical hegemony. Within this procsee the organisation surrounded both its clients and the researcher with atmospheres of being stalled. Therefore, I use the notionl of political atmosphere to question social scientific critique and open up new possibilities to think change.

Tatjana Thelen is a full professor at the Department of Social and Cultural Anthropology at the University of Vienna since 2012. She is currently writing on the role of „political atmospheres” in iterative demarcations of state boundaries, in ways that reinforce or forge belonging. This study traverses multiple social-science disciplines and diverse European landscapes to show that such atmospheres, as meaning-making practices generating nascent critique, are not only impacted by institutions, the state and political change but also profoundly shape them.
Having studied social anthropology at the Universities of Bonn and Cologne, her academic journey began with an ethnographic exploration of economic transformations in postsocialist Hungary and Romania. With a specific focus on property relations, this research formed the basis of her dissertation at the Free University of Berlin in 2002. Generating insights into persistent biases prevalent within the social sciences, particularly on East and Southeast European societies, this phase of ethnographic work also highlighted the broader adverse consequences of relying on entrenched preconceptions about these regions.
She was involved in developing a relational approach to the state as Senior Researcher in the Working Group of Legal Pluralism at the Max Planck Institute for Social Anthropology in Halle (Saale). Shifting her ethnographic focus to eastern Germany, she developed care as an analytic concept bridging the fields of economic and political anthropology, demonstrating its centrality to social organisation. A Volkswagen-funded project on access to natural and state resources in rural areas allowed her to continue this line research through fieldwork in Hungary, Romania, and Serbia. Increasingly, the epistemic consequences of the separation of kinship and state became an additional focus of her research. This question was also at the heart of an interdisciplinary research group at the Center for Interdisciplinary research in Bielefeld, which she headed with colleagues from Los Angeles, Zurich, and Bayreuth.
Tatjana Thelen was the Distinguished Visiting Austrian Chair at Stanford for the academic year 2023, Fellow at the Institute for Advanced Study in Paris in 2020/21, and is co-directing the Research Platform for the Study of Transformations and Eastern Europe.

02.06.2026 

Marek Figlerowicz  

09.06.2026 

16.06.2026

Aleksandra Lis-Plesińska

Instytut Antropologii i Etnologii UAM

Marcin Krassowski

Instytut Antropologii i Etnologii UAM

Eksperyment przejściowy z rowerami cargo w Poznaniu (projekt SPECIFIC)

Podczas wystąpienia zostaną przedstawione główne kroki badawczo-rozwojowe oraz ustalenia wynikające z realizacji projektu SPECIFIC. Projekt oparty został na idei eksperymentu przejściowego, który zakładał zaproponowanie praktyki dojeżdżania rowerem elektrycznym cargo małym i średnim przedsiębiorcom działającym w Poznaniu i okolicznych gminach. Eksperyment przejściowy zakłada zmianę poprzez społeczne uczenie się, które może zaowocować zmianą praktyk na szerszą skalę, generując w ten sposób zmianę systemową. Podczas wystąpienia przedstawione zostaną działania metodologiczne, które miały na celu zidentyfikowanie przedsiębiorców, dla których taka praktyka byłaby atrakcyjna. Poddane zostaną również refleksji następujące kwestie teoretyczno-metodologiczne: przekładalność doświadczenia eksperymentalnego na uczenie się, eksperymentowanie jako zabawa, czasowo-przestrzenne aspekty wytwarzania nowych praktyk, oraz wąskie i szerokie pojęcia eksperymentowania dla wywołania zmiany społecznej, kulturowej czy systemowej. Istotną kwestią jest również to, co antropologia może wnieść do studiów na zmianą ku zrównoważoności.
Aleksandra Lis-Plesińska kieruje projektem SPECIFIC. Od kilkunastu lat zajmuje się badawczo społecznymi aspektami transformacji w energetyce i transporcie.
Marcin Krassowki jest głównym badaczem w projekcie SPECIFmarIC, w trakcie nieobecności Aleksandra Lis-Plesińskiej pełnił również funkcję kierownika projektu. Od lat bada i proponuje innowacje społeczne na rzecz klimatu. W ramach pracy doktorskiej badał eko-wioski, pracował również zawodowo w firmach badawczych, uczył organizować innowacje miejskie.

23.06.2026 

Letnia sesja egzaminacyjna